Toepassing Video-interactie

In de jaren negentig kwamen er in de simulators van KLM videorecorders die gebruikt werden om de prestatie van de piloten te filmen tijdens hun training. De beelden werden gebruikt voor de evaluatie door het team en na afloop vernietigd. In de luchtvaart wordt de uitvoering van iedere vlucht vastgelegd op datarecorders. In de meeste gevallen wordt een deel van deze data ook nog real-time via een radio naar de grond gestuurd voor analyse. Bij zowel de training- video-opnamen als bij de vluchtdata wordt zeker gesteld, zowel via interne procedures als juridisch, dat de gegevens voor niets anders worden gebruikt dan om van te leren of preventief onderhoud te doen. De bijbehorende cultuur voor deze werkwijze zit in het dna van de luchtvaart. Men begrijpt dat zelfs een enkel incident waarbij de data misbruikt wordt voor ‘blame’ desastreus kan zijn voor een veilige leerklimaat en dus de veiligheid van de luchtvaart.

Ikzelf gebruik de methodiek van video-interactie (of videofeedback) nu in de gezondheidszorg. We filmen OK-, IC-, CCU- of andere teams tijdens de uitvoering van hun training of werk en de beelden worden na afloop samen met het team geëvalueerd. Men ziet zichzelf en de onderlinge interacties, waarbij vaak nieuwe inzichten optreden. Hier zit een groot leereffect in. En er ontstaan vaak een dialoog waarin verschillen van inzicht bespreekbaar worden.
Maar zodra we in een gezondheidsorganisatie video-interactie voor toepassing in de actuele zorg introduceren, kom ik bij zorgverleners vaak een aarzeling of weerstand tegen. Nu is dat begrijpelijk; niet iedereen vindt het prettig om zichzelf terug te zien en het terug zien van je performance kan ook best confronterend zijn.

Echter er zijn in de zorg meer redenen waarom men aarzelt. Er bestaat in veel van deze organisatie nog een mate van ‘blame’. Dit drong tot mij door naar aanleiding van management-opmerkingen als: “maar de opnamen moeten we wel kunnen bewaren want we moeten kunnen aantonen waar de fout is gemaakt”, “als we voor het tuchtcollege of de rechter staan kan het niet zo zijn dat we bewijsmateriaal vernietigd hebben!”
Nu is de KNMG, via zijn richtlijn ‘Omgaan met medische gegevens’, helder hierover. Zij geven aan dat als vooraf aan de patiënt (en de medewerker) is aangegeven wat het doel is van de video-opnamen, dit doel niet achteraf gewijzigd kan worden. Dus als het doel van de video-opnamen alleen onderwijs is kan het achteraf niet gebruikt worden voor bijvoorbeeld een tuchtonderzoek en mag het geen onderdeel te zijn van het medisch dossier. Ditzelfde wordt ook aangegeven in de AVG (privacy wetgeving), hierin wordt bovendien aangegeven hoe er moet worden omgegaan met bewaartermijnen en op welke onderwerpen de patiënt vooraf ingelicht dient te zijn.

Daarom volgen wij de volgende werkwijze: het doel van de video-opnamen wordt vooraf uitgelegd aan de patiënt (opleiding), plus dat de beelden bewaard worden tot uiterlijk het einde van de dag waarop er gefilmd wordt waarna ze worden vernietigt, dat alleen het team die de beelden maakt en het team wat de zorg verleent aan de patiënt de beelden ziet en dat de patiënt het toestemmingsformulier tekent. De video-interactie zelf dient een gezamenlijk gesprek te zijn over het teamwork wat zichtbaar is op de beelden (dus niet de individuele prestatie), wat de onderliggende factoren kunnen zijn en hoe het team de volgende keer het beste kan omgaan met de situatie.
Als een teamlid bezwaar heeft tegen gefilmd worden, gaan we niet filmen. Wij vinden dat een veilig leerklimaat belangrijker is dan dat van iemand verlangt wordt om mee te doen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *